غده تیروئید غده کوچکی در گردن نزدیک تارهای صوتی است، یکی از غده های بدن است که هورمونهایی را برای تنظیم عملکرد بدن تولید می کند. کار تنظیم عملکرد تیروئید با هورمونی به نام تی اس اچ انجام می گیرد تی اس اچ هورمون تحریک کننده تیروئید است که توسط غده هیپوفیز در مغز آزاد می شود.

بعد از اینکه تیروئید توسط تی اس اچ رهاسازی شده از هیپوفیز تحریک شد، هورمونهای تنظیم کننده سوخت و ساز بدن را تولید می کند سوخت و ساز فرایندی است که طی آن بدن غذا را به انرژی تبدیل می کند.

تیروئید تقریبا روی تمامی ارگانهای بدن شامل مغز، قلب و سیستم گوارشی اثر می گذارد. بیماری تیروئید زمانی اتفاق می افتد که سطح هورمون های ترشح شده توسط تیروئید در تعامل با هیپوفیز از حالت تعادل خارج می شود.

انواع بیماری تیروئید

مشکلات تیروئید می تواند علایم مختلفی داشته باشد که همه آنها یا به علت ترشح زیاد هورمون تیروئید(هیپرتیروئیدیسم) و یا به دلیل ترشح کم این هورمون(هیپوتیروئیدیسیم) است.

هیپوتیروئیدیسیم یا کم کاری تیروئید

یعنی غده  نمی تواند به میزان کافی هورمون تولید کند که باعث می شود بدن تنبل شود و حوصله و تمرکز کاهش یابد.

علائم

افسردگی و خستگی

کمبود انرژی

یبوست

کم حافظگی

افزایش وزن

خشکی پوست، ناخن و مو

احساس سرما خوردگی

بهم خوردن قاعدگی

کم کاری می تواند با افزایش کلسترول و لخته خون باعث سکته قلبی شود.

هیپرتیرودیسم یا پرکاری تیروئید

در این حالت هورمون زیادی تولید می شود و سبب بالا رفتن متابولیسم بدن، تپش قلب، مشکلات عصبی و زودرنجی فرد می شود.

علائم

تشویش و نگرانی

تپش قلب غیرعادی

فشارخون بالا

کاهش وزن

کم طاقتی در هوای گرم

اسهال

پریود نامنظم (اختلالات قاعدگی در خانم ها)

ناباروری

تورم و سوزش چشم

بیماری گریوز

نوعی اختلال در سیستم ایمنی بدن است . آنتی بادی ها(پروتئین هایی که در سیستم ایمنی بدن تولید می شود) اشتباها به سلولهای بدن حمله می کنند. در این بیماری قربانی سیستم ایمنی سلول های غده تیروئید است. آسیب دیدن این غده منجر به تولید بیش از حد هورمون تیروئید می شود.

مشابه بیماری پرکاری تیروئید باعث افزایش اضطراب، تپش قلب بالا و نامنظم می شود.

علایم ویژه این بیماری مشکلات چشمی (تورم، سوزش و قرمزی ) مشکلات پوستی و تورم گواتر میباشد.

بیماری هشایموتو

اختلال در سیستم ایمنی بدن که علایمی شبیه کم کاری تیروئید، گواتر و ریزش مو دارد. منجر به بزرگی قلب یا تخریب بافت قلب می شود.

سرطان تیروئید

گاه سلولهای غیرمعمول تومور یا توده در تیروئید ایجاد می شود. بیشتر این تومورها خوش خیم هستند. ولی برخی هم بدخیم هستند. که به سلولهای دیگر بدن نیز حمله می کنند. سرطان ندرتا بدون هیچ علایمی اتفاق می افتد حتی یک توده کوچک در تیروئید بایستی مورد توجه قرار گیرد. گاهی ضربه های کوچک به گوش، فک یا گردن باعث این بیماری می شود. تومورهای بزرگ می تواند باعث آسیب به تارهای صوتی، نای،مری و منجر به اختلال گفتاری، تنفسی  و بلع شود. در بعضی موارد سرطان تیروئید باعث یکی از علایم کم کاری یا پرکاری میشود اما سطح هورمون تیروئید نرمال است.

تیروئیدیت

تیروئیدیت تورم و التهاب تیروئید است. بسته به دوره زمانی تورم غده می تواند هم باعث کم کاری و هم باعث پرکاری تیروئید شود، بنابراین علایم ممکن است متفاوت باشد. بیماری های دستگاه ایمنی، داروها، و عفونت ها ممکن است باعث پیشرفت این بیماری شود.

تیروئیدیت میتواند بعد از زایمان نیز اتفاق بیفتند. در این موارد زنان نوعی پرکاری را پس از کم کاری تجربه می کنند. عوارض تیروئید در بارداری معمولا بعد از چند ماه بهبود می یابد و درمان طولانی مدت نیاز ندارد.

با این حال انواع مختلفی از بیماریهای تیروئید وجود دارد که روی ترشح هورمون تیروئید اثر می گذارد. حتی تغییر ناچیز در ترشح مقدار هورمون بر اعصاب و عملکرد ارگانها تاثیر می گذارد. خوشبختانه راهکارهای موثری برای مدیریت مشکلات تیروئیدی وجود دارد. پس اگر علایم وجود بیماری تیروئید را دارید حتما برای تشخیص و درمان با پزشک خود مشورت کنید.

آزمایش های تشخیصی

•    تاریخچه دارویی و بررسی جسمانی: در طول تست پزشک شما سعی می کند لرزش های خفیف را در دستتان زمانی که دستتان به حالت کشیده در می آید، واکنش های شدید، تغییرات چشمی و حرارتی و رطوبت پوستی را تشخیص دهد. همچنین پزشک شما غده شما را زمانی که آب دهانتان را می بلعید امتحان می کند.

•    تست خون: تشخیص پزشک می تواند به وسیله آزمایش های خون که سطح تیروکسین و TSHدر خون را می سنجد تثبیت شود. مقادیر بالای تیروکسین و مقادیر پایین یا عدم وجود TSHنشانه ی پرکاری غده است ، مقدار TSH مهم است زیرا این هورمونی است که پیام هایی را به غده تیروئید برای تولید بیشتر تیروکسین می فرستد، این تست به خصوص برای بزرگسالان که علائم سنتی هیپر تیروئیدیسم را ندارد لازم است . اگر تست خون نشان دهنده ی هیپر تیروئیدیسم باشد پزشک شما یکی از آزمایش های زیر را برای تشخیص علت پرکاری شما تجویز می کند.

•    آزمایش جذب ید رادیو اکتیو:  جهت انجام این آزمایش شما یک دوز کوچک خوراکی از ید رادیو اکتیو را دریافت می کنید بعد از گذشت زمان ید در غده تیروئید شما تجمع پیدا می کند زیرا غده تیروئید شما از ید جهت تولید هورمون ها استفاده می کند شما می توانید در فواصل زمانی ۲ ، ۶ و یا ۲۴ ساعت و یا در بعضی موارد در هر سه فاصله مورد بررسی قرار گیرید که مشاهده شود چه میزان ید توسط غده تیروئید شما جذب شده است .

جذب بالای ید رادیو اکتیو نشان می دهد که غده تیروئید شما مقدار بالایی تیروکسین تولید می کند محتمل ترین علت می تواند بیماریGravesویا گره های پر کار باشد . اگر شما پر کاری تیروئید دارید و جذب ید رادیو اکتیو در شما پایین است پس شما دچار التهاب غده تیروئید هستید. اگر اخیرا تحت تاثیر اشعه  x بوده اید یا پرتونگاری کرده اید حتما این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید زیرا در این آزمایشات موادی تزریق خواهد شد که احتمالا جواب آزمایش ید رادیو اکتیو را تحت تاثیر خود قرار خواهد داد. دانستن علت پرکاری تیروئید شما می تواند به پزشک شما کمک کند تا بهترین درمان را انتخاب کند. تست رادیو اکتیو دشوار نیست اما به هرحال شما را در معرض مقدار کمی ید رادیو اکتیو قرار می دهد.

•    اسکن تیروئید: در طول این تست مقداری ایزوتوپ رادیو اکتیو به ورید قسمت داخلی آرنج شما و در بعضی مواقع به ورید دست شما تزریق می شود سپس شما روی یک تخت دراز می کشید و سرتان را به سمت عقب متمایل می کنید و در همین حال یک دوربین مخصوص یک تصویر از غده شما درصفحه کامپیوتر به نمایش می گذارد زمان لازم برای این پروسه مختلف است و به این بستگی دارد که چه مدت زمانی طول می کشد تا ایزوتوپ به غده تیروئید شما برسد ممکن است در طول این آزمایش گردن شما در موقعیت مناسبی نباشد و شما کمی در معرض پرتو نگاری قرار بگیرید. گاهی شما اسکن تیروئید را به عنوان بخشی از تست رادیو اکتیو انجام می دهید در این موارد ید رادیو اکتیو تصفیه شده برای نشان دادن تصویر غده تیروئید شما استفاده می شود .

درمان دارویی

درمان های متعددی برای پرکاری غده وجود دارد بهترین روش برای شما به سن ، وضعیت جسمی و وخامت حال شما بستگی دارد :

•    ید رادیو اکتیو: یک داروی خوراکی است. ید رادیو اکتیو توسط غده تیروئید شما جذب می شود و سبب منقبض شدن غده تیروئید و فروکش کردن علائم می شود که معمولا۳ تا ۶ ماه به طول می انجامد زیرا این نوع درمان سبب می شود فعالیت تیروئید شما به طور قابل ملاحظه ای کم شود و شما سرانجام احتمالا نیاز دارید که داروها را به صورت روزانه برای جایگزین کردن تیروکسین دریافت کنید .

•    داروهای ضد تیروئید: این داروها به تدریج علائم پرکاری تیروئید را به وسیله ی جلوگیری از تولید مقدار زیاد هورمون توسط غده تیروئید شما کاهش می دهندکه شامل:  Propylthiouracilو Methimazole   می باشد علائم بعد از ۶ تا ۱۲ هفته شروع به بهبود می کند، اما درمان به وسیله قرص های ضد تیروئید به طور معمول یک سال یا بیشتر به طول می انجامد. در بعضی افراد مشکل دائمی است و در بعضی افراد دوره های بهبود و بازگشت بیماری وجود دارد. هردو داروی ذکر شده آسیب های شدید کبدی خواهند داشت و گاهی سبب مرگ خواهند شد از آنجا که  Propylthiouracilآسیب های جدی تری به کبد وارد می کند در کل تنها زمانی باید مصرف شود که Methimazole قابل تحمل نباشد.

•    بتابلوکر ها: این داروها معمولا جهت درمان فشار خون بالا استفاده می شوند و سبب کاهش سطح تیروئید شما نخواهند شد اما می توانند سبب کاهش ضربان قلب سریع شوند و از تپش قلب جلوگیری کنند به همین علت پزشک شما این داروها را تا زمانی که سطح تیروئید شما به حد نرمال نرسیده تجویز می کند.

•    جراحی: در صورتی که نتوانید داروهای ضد تیروئید را تحمل کنید و با درمان رادیو اکتیو مخالف باشید احتمالا باید برای جراحی آماده شوید گرچه این روش تنها در تعداد محدودی از افراد قابل انجام است.

 در تیروئیدکتومی یا برداشتن غده پزشک بیشترین قسمت غده را خارج می کند خطرات این جراحی شامل آسیب  به تارهای صوتی و غدد پارا تیروئید (غدد ریز قرار گرفته در پشت غده تیروئید که سطح کلسیم را در خون کنترل می کند) است، به علاوه شما به درمان مادام العمر با  لووتروکسین (LEVOXYLوSYNTHROIDو غیره) نیاز خواهید داشت تا سطح هورمون تیروئید در بدن شما را تنظیم کند، اگر غدد پاراتیروئید شما هم برداشته شود شما برای نرمال نگاه داشتن سطح کلسیم  تان نیاز به درمان دارید.

عوارض

عدم درمان کم کاری تیروئید، ممکن است منجر به ظهور عوارض و مشکلاتی در سلامت گردد از جمله:

گواتر

تحریک مداوم غده تیروئید برای آزاد سازی هورمون های بیشتر ممکن است منجر به بزرگ تر گشتن غده تیروئید شما، حالتی که تحت عنوان گواتر شناخته می شود، گردد. تیروئید هاشیموتو یکی از رایج ترین علل گواتر می باشد. یک گواتر بزرگ می تواند بر ظاهر شما اثر گذاشته و نیز در بلع و تنفس شما اختلال ایجاد کند.

مشکلات قلبی

کم کاری تیروئید همچنین ممکن است با افزایش خطر بیماری قلبی همراه باشد چرا که در افراد دارای اختلال تیروئید ممکن است LDL افزایش یابد.

حتی کم کاری غده تحت بالینی که نوع خفیف تر و خوش خیم تری از کم کاری غده حقیقی می باشد می تواند منجر به افزایش سطوح کلی کلسترول و اختلال در پمپاژ طبیعی قلب تان گردد.

کم کاری تیروئید همچنین می تواند منجر به بزرگ شدن قلب و نارسایی قلبی گردد.

ظهور افسردگی ممکن است زودتر در بیماری کم کاری غده ایجاد گردد و ممکن است با گذشت زمان افسردگی شدید تر گردد.

کم کاری تیروئید می تواند منجر به کند شدن عملکرد ذهنی گردد.

میکزدم

میکزدم حالت نادرتر و شدیدتر از بیماری کم کاری تیروئید است که تهدیدی برای زندگی محسوب می گردد و می تواند در نتیجه بیماری کم کاری غده تشخیص داده نشده و درمان نشده در دراز مدت باشد. علایم آن عبارت هستند از: عدم تحمل شدید سرما، خواب آلودگی که به دنبال آن رخوت شدید و بی هوشی ایجاد گردد. یک اغماء میکزدم ممکن است تحت اثر مصرف داروی مسکن، عفونت و دیگر عوامل استرس زا در بدن تان تحریک گرد. اگر نشانه ها و علایم میکزدم را دارید نیازمند معالجه بالینی سریع و فوری هستید.

ناباروری

کاهش سطح هورمون های تیروئیدی ممکن است موجب ایجاد تداخل در تخمک گذاری و باروری گردد. به علاوه برخی از نمونه های کم کاری تیروئید نظیر اختلال اتوایمیون نیز باروری را مختل می نمایند. درمان کم کاری تیروئید با درمان جایگزینی هورمونی ممکن نیست که کاملا مشکل باروری را حل نماید و شاید نیاز به انجام مداخلات دیگری باشد.

نقایص مادرزادی

کودکانی که از زنان با بیماری تیروئید درمان نشده متولد می شوند نسبت به فرزندانی که از مادران سالم متولد می شوند ممکن است ریسک بالاتری را برای ابتلاء به نقایص مادرزادی داشته باشند. این کودکان بیشتر مستعد ابتلا به مشکلات ذهنی و تکاملی هستند. همچنین کودکان مبتلا به کم کاری تیروئید درمان نشده از بدو تولد، در خطر ابتلا به مشکلات جسمانی و ذهنی هستند ولی اگر بیماری در طی چند ماه نخست زندگی تشخیص داده شود شانس پیشرفت و تکامل طبیعی کودک بسیار بهتر می گردد.

 از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات  عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت  و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)