بوتاکس چیست؟

بوتاکس داوریی است که جهت برطرف کردن چین و چروک پیشانی، بین دو ابروها و گوشۀ چشم بکار می رود. در حقیقت این دارو شکل تخلیص و آماده شدۀ سم باکتری کلستریدیوم بوتولینیوم است. این باکتری بی هوازی است و در محیط های در بسته مثل قوطی کنسرو رشد کرده و سم خطرناکی را تولید می کند. به همین دلیل توصیه می شود قبل از باز کردن درب قوطی آنرا به مدت ۱۵ دقیقه در آب جوش قرار دهید. در آزمایشگاه باکتری بوتولینیوم را تکثیر داده و سم آن را تخلیص کرده و برای مصارف پزشکی با دوزاژ مناسب آماده می کنند.

بوتاکس و دیسپورت شکلهای آماده شدۀ این دارو هستند که به شکل پودر و در ویال مخصوص بسته بندی شده اند. از آنجائیکه مولکول این دارو خیلی حساس است بوتاکس باید از هنگام تولید تا مصرف در دمای بین ۲ تا ۰ درجه سانتیگراد نگهداری شود.

تاریخچه

در دهۀ ششم قرن بیستم اولین اقدامات برای آماده سازی سم بوتولینیوم جهت مصرف درمانی آغاز شد و در سال ۱۹۷۳ اولین بار این دارو بر روی میمون آزمایش شد. در سال ۱۹۸۰ برای اولین بار بوتاکس جهت اصلاح ” لوچی چشم” بر روی انسان بکار گرفته شد و سپس برای درمان اسپاسم پلک نیز مورد استفاده قرار گرفت. سرانجام در سال ۱۹۸۹ این دارو برای اصلاح چین و چروک های پیشانی و جوانسازی صورت مورد بهره برداری قرار گرفت. نهایتاً در سال ۲۰۰۲ موسسه FDA که مهمترین موسسه نظارت بر غذا و دارو می باشد مجوز استفاده از بوتاکس برای رفع چین و چروکهای پیشانی را صادر کرد.

مکانیسم اثر

چین و چروک صورت ناشی از عوامل متعددی است. چین های پیشانی و بین ابروها به علت انقباض و جمع شدن عضلاتی است که در زیر پوست آن ناحیه قرار دارند. منقبض کردن عضلات پیشانی باعث پیدایش فرورفتگی و چین خوردگی پوست می شود. با شل کردن عضلات، پوست هم صاف می شود امّـــا با گذشت سالها و انقباضات مکرّر و مکرّر جای این چین ها دائمی می شود به نحوی که حتی وقتی انقباض نیز وجود ندارد چین ها بر روی پیشانی باقی هستند.

برای اینکه یک عضله منقبض شود باید امواج عصبی مربوطه بتواند از طریق عصب به عضله برسند. بوتاکس مانع انتقال جریان مربوطه از عصب به عضله می شود لذا عضله دیگر قادر به انقباض نخواهد بود و شل خواهد شد و از آنجائیکه چین و چروک های پوستی، ناشی از انقباض عضله زیرین پوست است، با شل شدن عضله چین و چروک ها نیز برطرف می شوند. خوشبختانه  بوتاکس به طور انتخابی اعصاب حرکتی را موقتاً فلج می کند و بر روی عصب های حسی تأثیری ندارد و لذا بعد از تزریق بوتاکس حس ناحیۀ تزریق شده تغییری نخواهد کرد.

هرچند اکثراً خانم ها جهت تزریق بوتاکس مراجعه می کنند امـّــا این تزریق فقط محدود به خانم ها نیست به نحوی که حدود ۶% مراجعه کنندگان برای تزریق بوتاکس را آقایان تشکیل می دهند و بوتاکس شایعترین داروی زیبائی است که آقایان مصرف می کنند.عوارض بوتاکس بسیار اندک است و تنها ممکن است مقداری ورم بلافاصله پس از درمان در پوست فرد مشاهده شود اما با گذشت چند ساعت یا مدت زمان کمتر با استفاده از کمپرس سرد کاهش می‌یابد.

ژل گونه و بوتاکس

ترکیبات فلج کننده

که با فلج کردن عضلات پیشانی یا دور چشم، اسپاسم آن ناحیه را رفع می کنند و مانع از انقباض عضلات می شوند، بنابراین باعث رفع چروک و گاه بالا بردن ابروها می شوند و طول اثرشان بین ۳ تا ۶ ماه می باشد.

تزریق بوتاکس که در واقع نوعی سم به دست آمده از یک باکتری خاص است، برای درمان خطوطی که در اثر فعالیت زیاد در صورت پیدا شده‌اند، یک روش سریع و نسبتا غیرتهاجمی است.

چون بوتاکس نوعی سم است، بهتر است مادران باردار و حتی مادرانی که به فرزندشان شیر می‌دهند تا پایان این دوران از انجام این تزریق خودداری کنند.

افرادی که لب فوقانی باریکی دارند و یا کسانی که فاصله انتهای بینی با لب بالایشان زیاد است، ممکن است با تزریق زیاد بوتاکس ظاهری ناخوشایند پیدا کنند.

بعضی از افراد لبخندی تحت عنوان «لبخند مونالیزا» دارند که گوشه‌های دهان در حالت طبیعی به طرف پایین لب فوقانی کشیده می‌شود. درمان با تزریق بوتاکس در این افراد این حالت را تشدید کرده و ظاهری غیرطبیعی به بیمار می‌بخشد.

در عوض افرادی که در آنها لثه ‌های بالا و پایین دیده می‌شود، ممکن است به درمان هم‌زمان عضله پایین کشنده لب تحتانی نیاز داشته باشند تا دچار لبخندی مانند شکلک درآوردن و یا دهان‌کجی نشوند.

 ترکیبات پُرکننده

 که با پرکردن شیارها باعث پرشدن چروک ها، رفع لاغری دست و صورت، گودی زیر چشم ها، افزایش حجم لب، گونه، چانه و نیز اندام (سینه و…) می شوند و این ترکیبات حتی برای پر کردن فرورفتگی های ضایعاتی چون سالک و… و نیز تغییرات محدود در حالت بینی کاربرد دارند.

 ترکیبات پُرکننده به دو نوع موقت و دائم تقسیم می شوند:

 البته نوع ژل دائم(پلی اکریل آمید) خود دارای انواع مختلفی می باشد.

که فرمول آن (C7H10N22O2) m (C3H5N) است و مطالعات و تحقیقات متعدد بر روی برخی انواع آن در اروپا طی سی سال گذشته نشان داده که نه تنها هیچ گونه حساسیت، سرطان زایی، مسمومیت و… با آن وجود ندارد، بلکه غیرقابل جذب و تجزیه بودن، تطابق کامل با بافت پیوندی بدن و یکنواختی کامل آن نیز به اثبات رسیده است.

ژل ها ترکیباتی هستند که چروک های عمیق و گودی ها را پر کرده و از آن ها برای برجسته کردن گونه و لب استفاده می شودکه اثرشان بین ۶ ماه تا ۶ سال می باشد.

بوتاکس به ترکیباتی گفته می شود که با ضعیف کردن عضلات ناحیه پیشانی و کنار چشم، باعث صاف شدن موقت چروک های سطحی آن ناحیه شده و اثرشان بین ۳ تا ۷ ماه است.

سوالات متداول

 چند نوع ژل وجود دارد و ماندگاری هر کدام چقدر است؟

 ژل های موقت بین ۶ تا ۱۸ ماه و ژل های دائم حداقل تا ۶ سال ماندگاری دارند.

ژل های موقت مثل کلاژن ها و هیالورونیک اسیدها بوده و اسامی مختلفی مانند ژوودرم، روفیلان، روی درم، ماتریدکس و… دارند.

ژل های دائم در اصل همیشگی بوده، اما چون بعد از گذشت ۵ تا ۶ سال کوچک تر شده و بافت های بدن نیز تحلیل می روند، ماندگاری آن ها را باید بین ۵ تا ۱۰ سال در نظر گرفت. امروزه ژل های دائم به طور عمده شامل پلی اکریل آمید و پلی متیل متاکریلات می باشند.

 از نظر علمی چه تفاوتی بین ژل های دائمی پاژ (اوکراین) و آکرامید (سوئیسی) وجود دارد؟

 ایجاد عوارضی همچون حساسیت نسبت به نوع آکرامید خیلی کم تر می باشد و با توجه به اینکه فرمول هر دو ژل دارای ماندگاری یکسانی می باشد، تفاوت عمده در میزان درجه خلوص و مواد افزودنی به ژل پاژ و بسته بندی و تکنولوژی تولید آنهاست و ژل پاژ برای جاهای ظریف مانند لب و خط خنده مناسب نمی باشد.

 علت استفاده از ژل پاژ (اوکراینی) برای گونه کدام است؟

 به دو دلیل از ژل پاژ برای گونه استفاده می شود:

 یکی این که میزان ژل های دیگر مانند آکرامید یک سی سی بوده که برای گونه کم می باشد، زیرا برای لاغری صورت و یا گونه گذاری در هر طرف صورت نیاز به حداقل ۲ سی سی ژل می باشد که با توجه به ترمیم رایگان، در کل برای دو طرف صورت ۶ سی سی ژل مورد نیاز می باشد.

دوم اینکه استفاده از ژل های دیگر هزینه بسیار بالایی دارد و امکان استفاده از این ژل ها بسیار کم تر می باشد.

 تزریق ژل به چه صورت می باشد و آیا عوارضی هم به دنبال دارد؟

 در مورد ژل های موقت، از آنجایی که خیلی از این ژل ها نوعی پروتئین بوده و بدن آن ها را به عنوان مواد بیگانه شناسایی نمی کند، معمولاً عوارضی نیز مشاهده نمی شود. حتی در موارد نادر اگر عوارضی ایجاد شود، چون به تدریج بدن این مواد را جذب و تجزیه می کند، هیچ گونه عارضه ماندگاری باقی نخواهد گذاشت.

اما در مورد ژل های دائم، گاهی عوارضی همچون حساسیت و حتی عفونت و گاهی جابه جایی ژل مشاهده می شود که برای پرهیز از آن، اولا در مورد افرادی که سابقه بیماری های خود ایمنی همچون آلرژی و آسم دارند بایستی آزمایش انجام شود و در بیماری های خود ایمنی شدید مانند لوپوس ، روماتیسم و سندرم نفروتیک و نیز بیماری های سیستمیک مانند دیابت، بهتر است به طور کلی تزریق انجام نشود.

ثانیاً برای جاهای ظریف تر بهتر است فقط از انواع مرغوب استفاده شود.

ثالثا حجم مقدار ماده تزریق شده زیاد نباشد.

از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات  عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت  و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)