دیابت نوع دو شرایط مزمنی است که در آن، بدن، قادر به استفاده و ذخیره گلوگز نمی باشد و گلوکز به جای تبدیل به انرژی به جریان خون باز گشته و سبب ایجاد علایم مختلف می گردد.
دیابت نوع دو (یا دیابت بزرگسالی یا غیر وابسته به انسولین) در نتیجه عدم توانایی بدن در تولید انسولین کافی و یا ناتوانی از استفاده ی بهینه از انسولین تولیدی رخ می دهد؛ که به این حالت مقاومت بهانسولین گفته می شود.
این نوع دیابت اغلب در افراد بالای ۴۰ سال، چاق و دارای سابقه خانوادگی دیابت رخ می دهد ولی متاسفانه باید اذعان کرد که امروزه آمار ابتلای افراد جوان تر نیز به دلیل شیوه زندگی امروزی افزایش یافته است.
دیابت نوع دو چقدر شایع است؟
دیابت نوع دو به مراتب شایع تر از دیابت نوع ۱ است. ۹۰ درصد افراد مبتلا به دیابت، به دیابت نوع دو مبتلا هستند.
افرادی که به دیابت نوع دو مبتلا هستند معمولا از افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ مسن تر هستند.

این نوع دیابت، مهم‌ترین نوع و (دیابت بزرگسالی) معروف است. حدود ۹۰% دیابتی‌ها دچار این نوع دیابت هستند. در بدن این افراد، ابتدا انسولین به اندازه کافی ترشح می‌شود اما به عللی، مؤثر واقع نمی‌شود. اصولاً اختلال در پاسخ هورمونی و مقاومت به انسولین عامل اصلی ایجاد (هایپرگلیسمی) یا (افزایش قند خون) است.
معمولاً افراد زیر ممکن است به دیابت نوع دو مبتلا شوند:
- افراد بالای ۳۰ سال
- افرادی که استعداد چاقی دارند.
- افرادی که در خانواده درجه اول آنان دیابتی وجود دارد یا استعداد ابتلا به دیابت دارند.
- برخی خانم‌های باردار
- افرادی که دارای فشار خون بالا هستند.
- افرادی که از میزان بالای چربی خون برخوردارند.
در بسیاری از افراد، علائم دیابت نوع دو چندان مشهود نیست و یا این که بروز و پیشروی آن بسیار بطئی و کند است و به همین دلیل تشخیص این نوع دیابت غالباً دیر هنگام صورت می‌گیرد و متأسفانه اغلب این دیابتی‌ها زمانی به پزشک مراجعه می‌کنند که بسیاری از ایشان دچار یکی از عوارض دیابت شده‌اند.

دیابت بی‌مزه (دیابت آبی) نیز یکی از انواع دیابت است که پی‌آمد کاهش یا عدم واکنش نشان دادن به هورمون ضد ادرار است، در نتیجه مقدار بسیار زیادی ادرار رقیق از بدن خارج می‌شود و بیمار بیش‌ازحد معمول احساس تشنگی می‌کند.بیماران مبتلا به انواع دیابت بی مزه به کمک درمان مناسب می‌توانند زندگی روزانه خود را به روال طبیعی ادامه دهند. بااین حال باید در دراز مدت تحت نظر پزشک عمومی و یا متخصص غدد باشند. به علاوه این گروه از بیماران باید مواظب باشند که آب بدن‌شان کم نشود و مایعات فراوان بنوشند.

علائم بیماری

تشخیص نشانه های دیابت نوع دو می تواند مبهم و دشوار باشد، بنابراین بسیاری از افراد ممکن است برای چندین سال مبتال به دیابت نوع دو باشند بدون اینکه به آن پی ببرند. هنگامیکه میزان قند در خون بیش از حد باال می رود قند به ادرار دفع می گردد. این امر باعث افزایش حجم ادرار و تکرر ادرار می گردد. بدن از طریق تشنگی به این امر واکنش نشان می دهد. دفع قند به ادرار به معنی از دست دادن کالری می باشد و اغلب باعث کاهش وزن می گردد. عفونتهای دستگاه ادراری و خارش دستگاه تناسلی نیز می تواند نشانه هایی از دیابت باشند. افراد بسیاری که مبتال به دیابت نوع دو می گردند به عالئم این بیماری پی نمی برند زیرا روند پیشرفت آن آهسته می باشد. با این حال تغییرات در سوخت و ساز بدن به تدریج روی تمامی عملکردهای بدن تاثیر می گذارد به طوری که فرد بی حال، خسته و محزون می گردد. اینها معمول ترین ناراحتی های ناشی از بروز این بیماری در سنین بالا می باشند.

عوارض بیماری

آترواسکلروزیس ـ اترواسکلروزیس به معنی رسوب چربی در دیواره ی سرخرگ‌ها است و می‌تواند سبب اختلال در خون‌رسانی به اعضاب مختلف بدن شود. اغلب قلب، مغز و اندام تحتانی (پاها) از این عارضه آسیب می‌بینند.

رتینو‌پاتی یا آسیب چشمی ـ عروق ظریف ته چشم توسط قند بالای خون تخریب می‌شوند (رتینوپاتی). رتینوپاتی با تشخیص و درمان زودرس به‌وسیله‌ی کنترل دقیق قند خون و لیزر درمانی، قابل توقف است. اما اگر قند خون بالا بماند، رتینوپاتی حتی می‌تواند منجر به نابینایی شود.

نوروپاتی ـ نوروپاتی به معنای آسیب اعصاب است. نوع شایع آن آسیب اعصاب محیطی است. ابتدا اعصاب اندام تحتانی (پاها) دچار صدمه می‌شوند و در نتیجه در پاها بی‌حسی و درد به وجود می‌آید. نوروپاتی می‌تواند پیشرفت کرده، منجر به آسیب اعصاب دست‌ها و پاها شود. همچنین ممکن است اعصابی که عملکرد دستگاه گوراش، ادرار کردن و مقاربت جنسی را کنترل می‌کنند، صدمه ببینند.

مشکلاتی در اندام تحتانی (پاها) ـ به علل زیر؛ زخم‌ها و تاول‌هایی در پاها به‌وجود می‌آیند؛

  • چون اعصاب محیطی آسیب دیده‌اند و بی‌حسی در پاها وجود دارد، فرد متوجه آزردگی در پایش نمی‌شود و در نتیجه پوست خراشیده شده و زخم ایجاد می‌شود. مثلاً کفش بیمار تنگ و ناراحت است، ولی چون بی‌حسی در پاها وجود دارد؛ او متوجه فشار و آزردگی نمی‌شود و در نتیجه پایش زخم می‌شود.
  • جریان خون می‌تواند ضعیف باشد و در نتیجه التیام و بهبود کُند می‌شود. بنابراین، رها کردن یک زخم ساده بدون درمان، می‌تواند سبب عفونی شدن و بزرگ شدن زخم شود.

نفروپاتی ـ‌ یعنی آسیب کلیه‌ها. اگر قند خون بالا باقی بماند و فشار خون نیز به سرعت و به خوبی کنترل نشود؛ احتمال نفروپاتی افزایش می‌یابد.

روش های درمانی

کنترل سطح قند خون هدف اصلی درمان دیابت به منظور جلوگیری از عوارض این بیماری است. دیابت نوع ۱ با انسولین و همچنین تغییرات رژیم غذایی و ورزش اداره می شود. دیابت نوع دو ممکن است با داروهای غیر انسولین، انسولین، کاهش وزن و یا تغییر در رژیم غذایی اداره شود. به طور کلی برای درمان دیابت مراحل زیر در نظر گرفته می شود.

تغذیه سالم

تمرین منظم

دارو

نظارت دقیق بر قند خون

این مراحل کمک خواهد کرد که سطح قند خون شما به حد طبیعی نزدیک تر شده و سبب تاخیر یا جلوگیری از عوارض دیابت شود.

تغذیه سالم

بر خلاف تصور رایج، هیچ رژیم غذایی خاصی برای دیابت وجود ندارد. با این حال، این مهم است که اساس رژیم غذایی خود را بر فیبر بالا و غذاهای کم چرب قرار دهید که این غذاها عبارتند از:
میوه ها
سبزیجات
غلات سبوس دار
همچنین مصرف محصولات حیوانی، کربوهیدرات های تصفیه شده و شیرینی را کاهش دهید.
مواد غذایی با شاخص قند خون پایین نیز ممکن است مفید باشد. مواد غذایی با شاخص گلیسمی بالا به سرعت قند خون شما را افزایش می دهد. غذاهای با قند خون پایین ممکن است به شما در داشتن قند خون با ثبات تر کمک کند. مواد غذایی با شاخص گلیسمی پایین به طور معمول غذاهایی هستند که فیبر بالاتری دارند.
یک متخصص تغذیه می تواند به شما در داشتن یک برنامه غذایی متناسب با اهداف سلامت، نظارت بر چگونگی مصرف کربوهیدرات، ترجیحات غذایی و شیوه زندگی کمک کند.

فعالیت بدنی

هر کس نیاز به ورزش هوازی منظم دارد و افرادی با دیابت نوع دو استثناء نیستند. قبل از شروع یک برنامه ورزشی با دکتر خود در میان بگذارید. فعالیت هایی مانند پیاده روی، شنا و دوچرخه سواری که در کنترل دیابت بسایر موثر است. انجام فعالیت بدنی باید روزمره و منظم باشد.
فعالیت های ورزشی حداقل ۳۰ دقیقه ورزش هوازی در اکثر روزهای هفته انجام شود.
به یاد داشته باشید که فعالیت بدنی قند خون را کاهش می دهد. سطح قند خون خود را قبل از هر گونه فعالیت بررسی کنید. اگر شما داروهای دیابت برای کاهش قند خون خود مصرف می کنید. ممکن است نیاز به خوردن یک میان وعده قبل از ورزش برای کمک به جلوگیری از افت قند خون داشته باشید.
بر قند خون خود نظارت داشته باشید
بسته به برنامه درمانی خود اگر شما بر روی انسولین هستید خون خود را چند بار در روز چک کنید و سطح قند خون ( قند خون ناشتا، ۲ ساعت بعد از ناشتا، قبل از شام و ۲ ساعت بعد از شام ) خود را یاداشت نمایید و به دکتر خود نشان دهید تا داروی شما را تنظیم نماید با نظارت دقیق، سطح قند خون خود را در محدوده دامنه هدف باقی نگه دارید

دارو

برخی از افراد دارای دیابت نوع دو می تواند سطح قند خون هدف خود را با رژیم غذایی و ورزش به دست آورند اما بسیاری نیز به داروهای دیابت و یا درمان با انسولین نیاز دارند. تصمیم درباره این که کدام داروها بهترین هستند بستگی به عوامل بسیاری، از جمله سطح قند خون شما و دیگر مشکلات سلامت دارد. دکتر شما ممکن است حتی ترکیب داروها از طبقات مختلف را برای کمک به کنترل قند خون با چندین راه مختلف استفاده کند.

از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات  عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت  و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)