علائم یک دندان پوسیده

در مراحل اولیه پوسیدگی یعنی هنگامی که پوسیدگی محدود به مینای دندان است معمولا درد وجود ندارد و دندان نسبت به محرک‌هایی مثل سرما، گرما و شیرینی حساس نیست اما اغلب به‌دنبال ورود پوسیدگی به عاج دندان حساسیت نسبت به محرک‌هایی که ذکرشان رفت آغاز می‌شود و بیمار درجات مختلفی از درد را تجربه می‌کند که به‌شدت پوسیدگی بستگی دارد البته امکان دارد به‌رغم وجود یک پوسیدگی عمیق، دندان هیچ‌گونه علائمی نداشته باشد اما اگر قرارباشد یک دندان پوسیده دچار درد و حساسیت شود اغلب شدت این علائم با شدت پوسیدگی مرتبط است.

معمولا دندانی که پوسیدگی عاجی داشته و نسبت به محرک‌ها به‌خصوص سرما حساس است درصورت مجاورت با چنین محرکی دچار دردی تیز و شدید می‌شود که با حذف تحریک(مثلا قورت‌دادن آب سرد) در مدت زمانی کمتر از۱۵ ثانیه برطرف می‌شود و معمولا می‌توان دندان دردناک را مشخص کرد. چنین دردهایی هشداری کاملا جدی هستند و بیمار باید به‌سرعت نسبت به درمان دندان مورد نظر اقدام کند و گرنه پوسیدگی پیشرفت کرده و پالپ دندان (بافت نرم مرکز دندان که حاوی عروق و اعصاب است)درگیر می‌شود. تا قبل از رسیدن به چنین مرحله‌ای دندان اغلب با درمان‌های ساده دندان‌پزشکی ترمیمی، قابل درمان است.

ترمیم دندان

ترمیم دندان ها که اکثرمردم آن را به نام پر کردن دندان می شناسند ، در واقع شامل حذف قسمت پوسیده و تخریب شده دندان و جایگزینی آن با مواد مختلف است .
هرچند دندان های پوسیده در برخی موارد و در مراحل اولیه درد ندارند ؛‌ اما باید هرچه سریع تر ترمیم شوند ، زیرا پوسیدگی دندان ها یک بیماری پیشرونده است که در صورت عدم درمان ترمیمی اولیه ، می تواند باعث درگیری عصب دندان و نیاز به درمان ریشه شود بنابراین ترمیم پوسیدگی از آسیب ساختمان های سالم دندان و از دست دادن دندان ، جلوگیری می کند. به علاوه باعث می شود که قسمت تخریب شده ناشی از پوسیدگی بازسازی شده و تا حد امکان شکل و عملکرد دندان سالم را داشته باشد.
بسته به شدت پوسیدگی ،‌مواد و روش های مختلفی می توانند جایگزین ساختار از دست رفته دندان شوند که عبارتند از : مواد سیاه رنگ( آمالگام )، مواد همرنگ ، ترمیم هایلابراتواری ( استفاده از روکش ها ، لامینیت ، … )
باید توجه داشت که مراقبت از دندان ترمیم شده نیز باید همانند دندان سالم با رعایت بهداشت دهان صورت گیرد زیرا قسمت های سالم اطراف ترمیم همچنان به پوسیدگی مستعد هستند .

انواع ترمیمهای دندانی

۲ نوع ترمیم دندانی وجود دارد:

  • مستقیم
  • غیر مستقیم

ترمیمهای مستقیم: در یک جلسه، بلافاصله پس از تراش و آماده سازی حفره، در محل قرار داده می شوند، مثل آمالگام، گلاس آینومر، رزین آینومر و بعضی ترمیمهای رزین کامپوزیت.
ترمیمهای غیر مستقیم: معمولاً نیاز به دو یا چند جلسه درمان دارند. در جلسه اول، دندانپزشک دندان را تراش داده و آماده می سازد و از ناحیه ای که باید ترمیم شود، قالبی تهیه می کند، قالب به لابراتوار دندانپزشکی فرستاده می شود که ترمیم را در آنجا می سازد. در جلسه بعدی، دندانپزشک ترمیم آماده شده را به حفره با سمان می چسباند و در صورت لزوم آن را تصحیح می نماید. مثل اینله، انله، ونیرها، روکشها و بریج های ساخته شده از طلا، آلیاژ های فلزی، سرامیک یا کامپوزیت.  قیمت پرکردن دندان در این دو حالت متفاوت میباشد .

ترمیم های دندانی مستقیم – یک جلسه ای

ترمیم آمالگام
معمول ترین ماده ترمیمی است که بیش از صد سال است که استفاده می شود. ماده ای با دوام، با کاربرد آسان، بسیار مقاوم به سایش و نسبت به سایر مواد ارزانقیمت می باشد. به دلایل مذکور، سالها است این ماده ، بعنوان انتخاب اول در بسیاری از موارد، چه از نظر دکتر دندانپزشک خوب و چه از نظر بیمار باقیمانده است. آمالگام بر اساس نظر بسیاری سازمانهای معتبر جهانی که در رابطه با سلامت افراد کار می کنند، ماده ای بی خطر، قابل اطمینان و مؤثر در ترمیم دندان می باشد. به دلیل تحمل بسیار بالای آمالگام نسبت به نیروهای قوی جویدن ،بویژه در ترمیم دندانهای آسیا در خلف دهان که نیروهای جویدن به شدت اعمال می شوند، توصیه می شود. موارد بسیار اندکی از حساسیت افراد نسبت به آمالگام تا کنون گزارش شده است.

مراحل کلی ترمیم دندان با آمالگام :

– تراش و برداشتن پوسیدگی : در ترمیم دندان ، تراش برای آمالگام نوع خاصی هست و باید حفره رو به شکل گیردار درست کرد چون آمالگام به دندون نمیچسبه و باید در حفره گیر کنه تا در نیاد.
– اگر حفره عمیق هست باید اول کف بندی بشه . با چی ؟ با ماده ای به نام دایکال یا همون هیدروکسید کلسیم . چرا ؟ چون به عنوان لایه ای برای محافظت از پالپ دندون بکار میره و در دراز مدت باعث ساخته شدن یک لایه عاج محکم هم در زیر خودش میشه.
– استفاده از یک عایق حرارتی مثل یک لایه گلاس آینومر .چرا ؟ چون آمالگام فلز هست و حرارت رو به سرعت به اعماق دندون هدایت میکنه . پس زیرش یک لایه عایق حرارتی میزاریم .
– قرار دادن آمالگام و فرم دادن.
– تصحیح کوتاه و بلندی ترمیم
– پالیش سطح آمالگام

معایب آمالگام
حساسیت کوتاه مدت دندان نسبت به سرما و گرما پس از ترمیم دندان،
رنگ نقره ای ترمیم که از نظر زیبایی مطلوب نیست(بویژه هنگامی که دندان ترمیم شده در ناحیه قدامی دهان باشد)،
مشهود بودن ترمیم هنگام خندیدن و صحبت کردن شخص و بالاخره تراش دندان،
دندانپزشک ممکن است در ترمیمهای آمالگام نسبت به سایر مواد ترمیمی میزان بیشتری از ساختمان دندان را بردارد تا آمالگام با دندان تطابق یابد.

آیا ممکن است کسی نسبت به آمالگام، واکنش آلرژیک نشان دهد؟
تعداد بسیار کمی از افراد نسبت به ترمیم های آمالگام آلرژیک هستند و تا به حال کمتر از ۱۰۰ مورد گزارش شده است. در این موارد نادر، جیوه، پاسخ آلرژیک را برانگیخته است و علائم آلرژی به آمالگام مشابه سایر آلرژیهای پوستی بوده است. اغلب بیماران آلرژیک نسبت به آمالگام، تاریخچه پزشکی یا فامیلی آلرژی به فلزات را دارند. اگر وجود آلرژی قطعی باشد، ترمیمهای دیگری باید استفاده شود.

ترمیم کامپوزیت

کامپوزیت ترکیبی از یک رزین آکریلیک و ذرات نرم شبیه شیشه می باشد که ترمیمی همرنگ دندان را به ما می دهد. دوام و مقاومت به شکستگی کامپوزیت در حفرات کوچک تا متوسط با نیروهای جویدن متوسط خوب است. میزان کمتری از ساختمان دندان، در طی تراش دندان برای ترمیم با کامپوزیت برداشته می شود و این امر منجر به داشتن ترمیمی کوچکتر نسبت به آمالگام می شود. کامپوزیت ها با مواد چسبنده به ساختمان دندان متصل می شوندو با مراجعه به مرکز تخصصی دندانپزشکی ، دندان پزشک می تواندترمیم محافظه کارانه تری انجام دهد. در دندانهای تحت نیروهای مضغی شدید، ترمیمهای کامپوزیت مقاومت متوسطی نسبت به سایش دارند که میزان آن کمتر از مقاومت آمالگام است. قیمت آن متوسط است و به سایز حفره ترمیمی و تکنیکی که دندانپزشک برای جایگزینی آن در حفره انتخاب می کند، بستگی دارد. زمان لازم برای قرار دادن یک ترمیم کامپوزیت معمولاً بیشتر از آمالگام است. در ترمیم کامپوزیت باید بتوان حفره را در طی انجام ترمیم، خشک و تمیز نگهداشت. این نوع ترمیم ممکن است به مرور زمان دچار تغییر رنگ شود.

مراحل کلی ترمیم دندان با کامپوزیت :
– تراش برای کامپوزیت سیستم خودش رو داره و پوسیدگیها بدون آسیب رسیدن به بافت سالم دندان برداشته میشوند…
– شستشو
– استفاده از دایکال برای کف بندی اگر ترمیم عمیق هست.
– یک لایه گلاس آینومر برای جلوگیری از تحریک پالپ توسط کامپوزیت .
– استفاده از اسید مخصوص جهت تمیز کردن و افزایش قدرت چسبندگی کامپوزیت به دندان. ( اچینگ )
– شستشو
– خشک کردن مینای دندان ( البته عاج نباید خشک بشه که داستان خودش رو داره )
– مالیدن باندینگ ( مثل چسب عمل میکنه ) روی جدار حفره
– تاباندن نور آبی به باندینگ
– قرار دادن لایه لایه کامپوزیت
– تاباندن نور آبی پس از هر لایه
– به همین شکل لایه لایه پر میکنیم تا تمام شود
– فرم دادن سطح کامپوزیت سفت شده توسط فرز یا همون مته های دندانپزشکی
– تصحیح بلندی پرکردگی
– پالیش

نیومرها

گلاس آینومرها موادی همرنگ دندان هستند که از مخلوط اسید آکریلیک و پودر شیشه نرم تهیه می شوند و برای ترمیم حفرات بویژه در سطح ریشه دندانها استفاده می شوند. گلاس آینومرها مقادیر اندکی فلوراید آزاد می سازندکه برای بیماران در معرض خطر بالای پوسیدگی ممکن است مفید باشد. میزان تراش دندان و در نتیجه وسعت ترمیم نهایی در ترمیم با گلاس آینومر کوچکتر از آمالگام است. گلاس آینومر در ترمیم های کوچک که تحت فشارهای مضغی قوی نیست، استفاده می شود، چون مقاومت اندکی نسبت به شکستگی دارند، اغلب در حفرات کوچکی که تحت فشار نیستند(بین دندانها) یا روی ریشه دندانها استفاده می شوند. رزین آینومرها هم از فیلر شیشه و اسیدهای آکریلیک و رزین آکریلیک تشکیل شده اند. آنها نیز مقاومت کم تا متوسطی نسبت به شکستگی داشته و در ترمیم هایی که تحت فشار نیست( بین دندانها) بکار می روند. آینومرها در سطوح اکلوزال دچار سایش زیادی می شوند. هم گلاس و هم رزین آینومرها رنگ طبیعی دندان را تقلید می کنند ولی شفافیت مینا را ندارند. هردو بخوبی توسط بیماران تحمل می شوند و به ندرت واکنش آلرژیک دیده شده است.

ترمیم های دندانی غیر مستقیم(دو یا چند جلسه ای)

گاهی بهترین درمان برای یک دندان، استفاده از ترمیمی است که در یک لابراتوار از یک قالب ساخته شده است. روکش تمام سطوح جونده و سطوح طرفی دندان را می پوشاند. اینله کوچکتر است و داخل دندان قرار می گیرد. انله بزرگتر از اینله ولی مشابه آن می باشد و قسمتی یا تمام سطح جونده دندان را می پوشاند. قیمت ترمیم های غیر مستقیم معمولاً بالاتر از ترمیم های مستقیم است که این امر به دلیل تعداد و طول مدت جلسات کاری و هزینه لابراتوار می باشد.

کامپوزیت غیر مستقیم
روکش، اینله و انله ممکن است در لابراتوار از کامپوزیت ساخته شوند. این مواد مشابه ترمیم های مستقیم کامپوزیت و به رنگ دندان می باشد. مزیت کامپوزیت های غیر مستقیم این است که آنها باعث سایش دندانهای مقابل نمی گردند. مقاومت و دوام آنها به اندازه پرسلن یا ترمیم های فلزی نیست و بیشتر مستعد سایش و تغییر رنگ می باشند.

بعد از پر کردن دندان با آمالگام یا کامپوزیت، بیمار باید چه نکاتی را رعایت کند؟

 بیمار به طور کلی باید بهداشت را رعایت کند. در ترمیم های وسیع حالا چه با آمالگام یا کامپوزیت، زمانی که نسج دندان ضعیف باشد نباید ضربه های غیرطبیعی به دندان وارد شود. به عنوان نمونه جویدن غذاهای غیرمتعارف نباید صورت گیرد. کلا دندان های با نسج ضعیف نباید دچار ضربه شوند چون باعث ترک های کوچک وسپس شکستگی در دندان خواهند شد. پس مساله اول رعایت بهداشت و مراجعه به موقع به کلینیک دندانپزشکی و دوم عادات غذایی است.

از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات  عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت  و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)